استاد فيض الله خان ناهيد

530986 110570799106595 645889030 n

استاد فيض الله خان ناهيد

(محمد صديقي ليسانس علوم اجتماعي )

سقز سال 67

هنرمندان كُرد از ديرباز مردماني عاشق به زيبايي طبيعت سحرآميز منطقه خود بوده اند و هر جا منظره قشنگي از طبيعت دوروبر يا قد و قواره انساني زيبا يا اسب سواري رشيد در حين شكار يا رفتار و كرداري جوانمردانه يا آسيبي از آسيبهاي اجتماعي را مشاهده كرده باشند از توان و استعداد خود براي خلق آثاري گرانبها در يكي از زمينه هاي هنري يا تلفيقي از كل موارد استفاده نموده و دنيايي جاوداني براي خود ايجاد كرده اند و از عمل ابتكاري خود هنري را به وجود آورده اند ماندگار.

اگر بخواهيم تعريفي از هنر داده باشيم به كلي مي توان گفت : هنر مشخص كردن رابطه و آشنايي انسان با طبيعت است هنر از قديم الايام وسيله اي براي تشخيص بالا و پائين رفتن زندگي و بيان احساسات درون زندگي روزانه انسان است. بلسينكي مي گويد : هنر تحقيقي درباره اجتماع يا ناله دردي و يا صداي شادي يا سؤالي يا جواب سؤالي است. از ميان هنرهاي كُردي خصوصاً هنر نقاشي در منطقه سقز جايگاه والائي دارد در اين دو سه دهه اخير در ميان اقشار مختلف جامعه رونق فراواني يافته و به صورت خيلي هنري رنگ و بوي تازه اي پيداكرده و شوقي مخصوص در بين دوستدارانش برانگيخته و در ميان ساير هنرها سريع تر حركت كرده و مقام ارجمندي را براي خود كسب نموده و در اكثر نقاط كردستان پايه رفيعي را احراز كرده است. نقاشي از ديرزمان هنري زيبا و داراي سابقه و تاريخ مفصلي است . خوشبختانه در اين عصر هم مي بينيم با مسؤليت پذيري هنرمندان اين رشته يك حركت تحولي و متعهدانه راآغاز و قدمهاي مثبتي را رو به پيشرفت برداشته است. از پيشروان اين مكتب در سقز خانواده ناهيد را مي توان معرفي كرد. خصوصاً مرحومان عبدالله خان و فيض الله خان ناهيدكه بحق مرداني از سلاله تاريخ هنر كُردي مي باشند.

محتواي تابلوهاي براداران ناهيد چشم اندازي از ميراث فرهنگ منطقه سقز را دارا مي باشند. اين برادران هنرمند مستقل آمدند و مناظر و زندگي درون روستائي را خارج از هرگونه تكليف نقاشي كردند . آنان نقاشاني بودند كه در ابتدا ، خودآموخته و سبك و مكتب شخصي را يافتند و طرحهاي طبيعت را به خوبي نمايان كردند. با خلق آثار گرانبها به عنوان وقايع نگاري در نقاشي ، آثار ارزنده اي به مردم هنردوست سقز و ساير بلاد هديه دادند.

نقاشيهاي برادران ناهيد بر مبناي خاطرات محيط زندگي كشيده شده اند ، آنچه را كه ديدند با الهام از طبيعت به تصوير كشيده اند. ميزان آشنايي من با مرحوم عبدالله خان ناهيد ( افتخار سليمان كندي ) فقط از طريق آشنايي

با آثار ارزشمندش و مطالعه در زمينه كتب متعددي كه نگارش كرده وتحقيق در موردزندگي و كارهايش بوده كه با ديدن چند اثر گرانبهايش كهآنزمان كه نماينده مجلس بوده تقديم به مجلس شوراي ملي كرده بود . پي به عظمت كارهايش بردم.اما به علت نسبت سببي با هنرمند توانا سرگرد محمدخان ناهيد فرزندخلف مرحوم فيض الله خان ناهيد از نزديك با هنرمند و هنرشناس بزرگ منطقه سقز يعني مرحوم فيض الله خان آشنا و گاهاً مجالسي و مصاحبت هاي فاميلي برايم رخ داده كه از اين نشستها بهره كافي و وافي برده ام. خاطرات فيض الله خان فراموش نشدني و شنيدني است از جمله: زمستان 56 با سرماي طاقت فرساي سقز زير كرسي ذغالي در اتاقكي قديمي از كارهايش در زمينه نقاشي فرمود: مدت بيش از نيم قرن است با هنر نقاشي دست و پنجه نرم كرده ام و دوست دارم اين فرصت كوتاه باقيمانده زندگي را از تجربه ايكه كسب نموده ام اين هنر را به ديگران انتقال دهم . در جواب سؤالي كه چند ساعت در شبانه روز نقاشي مي كني ؟ فرمود از سپيده دم صبحگاهي تا پايان تاريكي شب نقاشي مي كنم. نقاش پير شهرمان سقز صاحب ابتكار و صاحب سهم در هنر نقاشي منطقه بود. به مناظر طبيعت آشنا و به آدمها آشناتر دل بست و فصول را با رنگ درهم آميخت. فيض الله خان نقاش چيره دست كردستان نيازها و رنج ها و شاديهاي مردم روستائي را در آثارش منعكس مي كرد. از اين رو هر تابلوئي كه مي كشيد نشاني از ردپاي مردم روستاهاي فقيرنشين كردستان و كوه و بيايان و شكار و بودونبود و در ديوار و مصائب روستاهاي منطقه سقز را با دقت و امانت نقاشي كرد. آنچه كه امروز از محتواي تابلوها و مفاهيم موضوعي ايشان شاهد هستيم تجلي كوچكي از خالق بزرگي است كه هنرمندانه تصاوير و جذاب ترين زيبائيها را در آفرينش هنري خود به كار گرفته است و اين جلوه آنچنان چشم نواز و روح افزا است كه انسان از ديدن تصاوير نقاشي شده توسط فيض الله خان دل برنمي كند . و ساعت ها بيننده را به تأ مل وا مي دارد . تابلوهايش زيبا و پيام زيبا آفريني و محبت و دوستي با طبيعت را به بيننده القا مي كند. مي شود گفت فيض الله خان زيباترين و ماندگارترين آثار هنري را خلق كرد كه پيوند عميقي با ساختمان طبيعي كردستان دارد. فيض الله خان آثار بسيار زيبائي آفريده كه هنرمندان امروز كه شاگردان ديروز وي بو ده اند بكار و آثارش افتخار و سبك وي را سرمشق خود قرار داده اند. اگر يك اثر هنري خوب توسط هنرمند خلق شد نام هنرمند بر لوح تاريخ هنر حك مي گردد. بنابراين هنرمندان اصيل هيچگاه فراموش نخواهند شد.

خاطرات :

1 – در دست مرحوم حاج مصطفي ديهيمي در سال 55 يك نقاشي بر روي قوطي سيگارش ديدم بسيار زيبا و شگفت انگيز بود . پرسيدم حاجي اين شاهكار هنري كار كيست؟ گفت : روزي براي مأموريت از طرف دخانيات سقز براي سركشي به مزارع توتون به روستاي ( قوله بلاغي) رفتم ، صدمتري مانده بود به روستا برسم چشمه و درخت زيبايي بود احساس كردم اسبم تشنه است پياده شدم تا به اسب آب بدهم بعد به طرف روستا راه افتادم و درون روستا رسيدم و نهار مهمان فيض الله خان ناهيد شدم . بعد از احوالپرسي و استراحت فيض الله خان اين قوطي سيگار را به من هديه داد و گفت زماني كه شما از اسب پياده شديد من با دوربين به شما نگاه كردم و چون كاغذ دم دست نبود بر روي اين قوطي سيگار منظره آب دادن اسبت را كشيدم . بگذار اين يادگار پيشت باشد.

2- باز در يك شب زمستاني در منزل پدرزن محمدخان ناهيد(مرحوم آقا محمد سعيد صديفي) بودم . فيض الله خان هم در آنجا تشريف داشتند زمستان بود و زير كرسي گرم و براي گذران وقت به گفتگو پرداختيم . اولين سؤالي كه به ذهنم رسيد اين بود كه پرسيدم جناب فيض الله خان تا كنون نقاشي توانسته است دست شما را بگيرد؟ متوجه سؤالم شد و اين خاطره را برايم تعريف كرد: فرمود روزي براي امري به شهرستان تبريز رفته بودم قرار بر اين بود دو روز بيشتر نمانم . كار به درازا كشيد و پول ته كشيد در جلو مسافرخانه ژاله دكه روزنامه فروشي بود چند طرحي را آويزان كرده بود از ايشان سؤال كردم اگر طرحهائي بكشم ، خريداري ؟گفت طرح چي باشد؟ دو ريال همراه داشتم يك ورق كاغذ و يك مداد خريدم همانجا طرح فروشنده و دكه اش را كشيدم خيلي خوشش آمد گفت ده طرح برايم تهيه كن پنج تومان حق الزحمه در نظر گرفت به اتاق رفتم و كارم را شروع كرده در ظرف يك ساعت مناظري از خيابان و رفت و آمد ماشينها را كشيدم و تحويل دادم . ظهر خوابيده بودم ، ديدم كه صاحب دكه در زد و گفت ده تاي ديگر لازم دارم گفتم ديگر كار نمي كنم مبلغ را افزايش داد قبول نكردم فردا از سقز پول رسيد اين اولين بهره كار نقاشيم بود كه در غربت و بي پولي بدادم رسيد.